آموزش نحوه کار کردن با ویرایشگر vi در لینوکس

۲۳اردیبهشت ۱۳۹۴
۲۳۷۹
ssh اس اس اچ

آموزش نحوه کار کردن با ویرایشگر vi در لینوکس

در سرور لینوکس روشهای مختلفی برای ویرایش فایلهای متنی وجود دارد. و یکی از این روشها استفاده از ویرایشگر vi هست. امروزه شما میتوانید از ورژن توسعه یافته vi بنام VIM نیز استفاده نمایید.

شما میتوانید از vi برای ایجاد فایل جدید، ویرایش و نیز خواندن فایل های موجود استفاده نمایید.

شروع کار با vi

با دستور زیر میتوانید از vi استفاده نمایید:

vi filename  یعنی دستور vi را نوشته و در ادامه نام فایل موردنظر را بنویسید. اگر فایل از قبل موجود باشد آن فایل را باز میکند و اگر موجود نباشد فایل جدیدی با آن نام ایجاد میکند.

آموزش نحوه کار کردن با ویرایشگر vi در لینوکس

در مثال زیر اگر فایلی بنام azaronline  در دایرکتوری جاری موجود نباشد فایل جدیدی بنام azaronline ایجاد میکند.

نتیجه فرمان فوق بشکل زیر خواهد بود:

ویرایشگر vi در لینوکس

در زیر مکان نما، در ابتدای هر خط کاراکتر “~” را مشاهده خواهید کرد. این کاراکتر نشان دهنده خط استفاده نشده است. اگر خطی با کاراکتر کاراکتر “~” شروع نشود و نوشته ای هم نداشته و خالی باشد نشان دهنده این است که در آن خط از space ، tab و یا سایر کاراکترهای غیر قابل مشاهده استفاده شده است.

تا اینجا توانسته اید با این ویرایشگر فایلی را باز کنید. اما قبل از انجام هر اقدامی به توضیح مفاهیم جزئی ولی مهم زیر میپردازیم.

مد یا حالات اجرایی

هنگام کار با این ویرایشگر با دو مد زیر روبرو خواهید شد:

مد Command یا مد دستوری: این مد شما را قادر خواهد کرد تا کارهای مدریتی مثل ذخیره فایل، اجرای دستورات، جابجا نمودن نشانگر، cut و paste کردن خطوط و کلمات و جستجو و جایگذاری را انجام دهید. در این مد هرچه که تایپ کنید بعنوان دستور تفسیر خواهد شد.

مد Insert یا مد درج: این مد شما را قادر خواهد کرد تا متنی را در فایل درج نمایید. هرچیزی که در این مد تایپ شود بعنوان ورودی تلقی شده و در فایل درج میشود.

vi همیشه در مد دستوری یا Command باز میشود و برای وارد کردن متن در فایل باید وارد مد Insert شوید. برای وارد شدن به مد Insert باید کلید i را فشار دهید. زمانی که در مد Insert هستید مطابق شکل زیر عبارت Insert در پایین صفحه نمایش داده میشود. برای خروج از مد Insert و ورود به مد Command باید کلید ESC را فشار دهید.

در مد درج هستید

vi3

در مد فرمان هستید

vi4

 نکته: اگر نمیدانید که در کدام مد هستید کلید ESC را دوبار فشار دهید با این کار در مد Command خواهید بود. برای درک تفاوت دو مد یا حالت مذکور بهتر است فایلی را با vi باز کنید سپس شروع به تایپ چند کاراکتر نمایید و سپس به مد Command وارد شوید.

خارج شدن از vi

برای خروج از vi از دستور q: استفاده میشود. یعنی وقتی در مد Command هستید با تایپ q: و زدن کلید اینتر میتوانید از ویرایشگر خارج شوید. اگر در فایل مورد نظر تغییراتی رخ داده شده باشد ویرایشگر بعد از زدن دستور q: به شما اخطار داده و اجازه نمیدهد از ویرایشگر خارج شوید. برای نادیده گرفتن این پیغام هشدار و خروج از ویرایشگر بدون ذخیره تغیرات فرمان !q: را بنویسید. این فرمان به شما اجازه خواهد داد تا از ویرایشگر خارج شوید بدون اینکه تغیرات را ذخیره نمایید.

ویرایشگر vi در لینوکس

خروج از ویرایشگر بدون ذخیره تغییرات:

vi editor

با دستور w: میتوانید تغییرات اعمال شده را ذخیره نمایید. میتوانید فرمان ذخیره را با فرمان خروج ترکیب نموده و از دستور wq: برای ذخیره و خروج از ویرایشگر استفاده نمایید.

توجه: بعد از زدن دستورات خروج و ذخیره کلید اینتر را فشار دهید.

آسان ترین راه برای ذخیره تغییرات و خروج از ویرایشگر استفاده از دستور ZZ هست. وقتی که در مد دستوری هستید فرمان ZZ راتایپ نمایید. این دستور همان کار دستور wq: را انجام خواهد داد.

میتوانید نام دیگری را برای ذخیره فایل استفاده نمایید برای این کار نام مورد نظر را بعد از فرمان w: بنویسید. مثلا اگر با فایلی کار میکردید و میخواهید فایل مورد نظر با نام جدیدی مثلا filename2 ذخیره شود فرمان  w filename2: را در مد دستوری بنویسید.

حرکت در داخل یک فایل

برای اینکه بتوانید داخل فایل خود در بخش های مختلف حرکت کنید باید در مد Command باشید یعنی کلید ESC را دوبار فشار دهید. در زیر تعدادی از دستورات برای حرکت در داخل یک فایل آورده شده است.

دستور k        نشانگر را از خط فعلی که نشانگر آنجا قرار دارد یک خط به بالا میبرد.

دستور j       نشانگر را از خط فعلی که نشانگر آنجا قرار دارد یک خط به پایین میبرد.

دستور h      نشانگر را موقعیت فعلی به اندازه یک کاراکتر به سمت چپ میبرد.

دستور l       نشانگر را از موقعیت فعلی به اندازه یک کاراکتر به سمت چپ میبرد.

 

به دو نکته مهم زیر توجه نمایید:

  • Vi به بزرگ و کوچک بودن حروف حساس هست. هنگام وارد کردن دستورات به بزرگ بودن حروف دقت نمایید.
  • اکثر دستورات در vi این قابلیت را دارند که مشخص نمایید دستور مورد نظر چند بار اجرا شود. بعنوان مثال دستور 2j نشانگر را از مکان فعلی آن دو خط پایین تر میبرد.

روشهای فراوان دیگری برای حرکت در داخل فایل در vi وجود دارد:

بخاطر داشته باشید که برای استفاده از دستورات باید در مد Command باشید. از دستورات زیر نیز برای حرکت در داخل فایل میتوانید استفاده نمایید:

دستور | یا 0    نشانگر را به ابتدای خط میبرد.

دستور $           نشانگر را به انتهای خط میبرد.

دستور w          نشانگر را به کلمه بعدی میبرد.

دستور b          نشانگر را به کلمه قبلی میبرد.

دستور (           نشانگر را به ابتدای جمله جاری میبرد.توجه داشته باشید که جملات ب کاراکتر نقطه از هم جدا میشوند.

دستور )           نشانگر را به ابتدای جمله بعدی میبرد.

دستور }         نشانگر را به یک پاراگراف قبل میبرد.

دستور {           نشانگر را به پاراگراف بعدی میبرد.

دستور |n         نشانگر را به کاراکتر n ام از ابتدای خط، در خط جاری میبرد.

دستور 1G         نشانگر را به اولین خط فایل میبرد.

دستور G          نشانگر را به آخرین خط فایل میبرد.

دستور nG        نشانگر را به nامین  خط فایل میبرد.

دستور n:       نشانگر را به nامین  خط فایل میبرد. بعد از نوشتن این دستور باید اینتر را بزنید.

دستور H           نشانگر را به اولین خط صفحه جاری مبرد. 

دستور nH         نشانگر را به خط n ام از بالای صفحه میبرد.

دستور M           حرکت به وسط صفحه.

دستور L            حرکت به پایین صفحه.

دستور nL           نشانگر را به خط n ام از پایین صفحه میبرد.>>>>>>>

دستور E         نشانگر را به کاراکتر قبل از کاراکتر space بعدی میبرد.

دستور fc        این دستور نشانگر را به کاراکتر c بعدی در خط جاری میبرد. بجای کاراکتر c میتوانید هر کاراکتری بنویسید.

دستور Fc      این دستور نشانگر را به کاراکتر c قبلی در خط جاری میبرد. بجای کاراکتر c میتوانید هر کاراکتری بنویسید.

 

ویرایش فایل

برای ویرایش فایل باید در مد Insert باشید. برای رفتن به مد Insert روشهای مختلفی وجود دارد.

دستور i : متن را قبل از محل فعلی نشانگر وارد میکند.

دستور I : متن را در ابتدای خط جاری درج میکند.

دستور a : متن را بعد از مکان فعلی نشانگر وارد میکند.

دستور A : متن را در انتهای خط جاری درج میکند.

دستور o : زیر نشانگر خط جدیدی برای درج متن ایجاد میکند.

دستور O : بالای نشانگر خط جدیدی برای درج متن ایجاد میکند.

دستورات کنترلی

دستورات مفید زیر را با کلید کنترل میتوانید استفاده نمایید:

CTRL+d   نشانگر را به اندازه نصف صفحه پایین میبرد.

CTRL+f    نشانگر را به اندازه یک صفحه کامل پایین میبرد.

CTRL+u   نشانگر را به اندازه نصف صفحه بطرف بالا میبرد.

CTRL+b    نشانگر را به اندازه یک صفحه کامل به بالا میبرد.

CTRL+e    صفحه را یک خط بالا میبرد.

CTRL+y    صفحه را یک خط پایین میبرد.

CTRL+u    صفحه را به اندازه نصف صفحه به بالا جابجا میکند.

CTRL+d    صفحه را به اندازه نصف صفحه به پایین جابجا میکند.

 

کاراکترهای حذف

دستورات زیر برای حذف خط ها و کلمات در فایل باز شده مورد استفاده قرار میگیرند

دستور x : کاراکتر زیر مکان نما را حذف میکند.

دستور X : کاراکتر قبل از مکان نما را حذف میکند.

دستور dw : از مکان فعلی مکان نما تا کلمه بعد را حذف میکند.

دستور ^d : از مکان فعلی مکان نما تا ابتدای خط  را حذف میکند.

دستور $d : از مکان فعلی مکان نما تا انتهای خط  را حذف میکند.

دستور D : از مکان فعلی مکان نما تا انتهای خط  جاری را حذف میکند.

دستور dd : خطی را که مکان نما در آنجا قرار دارد را حذف میکند.

همانطور که در بالا اشاره کردیم میتوانید تعداد دفعات اجرای فرمانها را نیز مشخص نمایید . مثلا دستور 2x دو کاراکتر را از زیر مکان نما حذف میکند. و دستور 2dd دو خط از محل فعلی مکان نما را حذف میکند.

دستورات copy و paste

شما میتوانید کلمات یا خطوطی را از مکانی کپی کرده و در محلی دیگر paste نمایید. نمونه ای از این دستورات:

دستور yy : خط جاری را کپی میکند.

دستور p : متن کپی شده را در مکان بعد از مکان نما پیست میکند.

دستور P : متن کپی شده را قبل از مکان نما میچسباند.

دستورات پیشرفته:

دستورات پیشرفته ای در vi وجود دارند که کار ویرایش را ساده تر میکنند و اجازه استفاده موثر از vi را میدهند.

دستور J      خط جاری را با خط بعدی به هم میچسباند. اگر عددی به دستور اضافه شود به تعداد آن عدد خط ها را به هم وصل میکند.

دستور u       نقش undo ر بازی میکند.

دستور ^G      اگر کلید کنترل را همزمان با کلید G بزنید، نام فایل جاری و وضعیت آن را نمایش میدهد.

دستور ~        تغییر بزرگ یا کوچک بودن کاراکتر زیر مکان نما.

دستور <<       خط جاری را به اندازه یک واحد به سمت راست شیفت میدهد.

دستور >>      خط جاری را به اندازه یک واحد به سمت چپ شیفت میدهد.

دستور f:        نمایش موقعیت شما در فایل برحسب % و نمایش نام فایل .

عبارت filename بعد از دستور f:    نام فایل را به filename تغییر میدهد.

عبارت filename بعد از دستور w:    فایل را در فایلی بنام  filename مینویسد.

عبارت filename بعد از دستور e:    فایل دیگری با نام  filename باز میکند.

عبارت direname بعد از دستور cd:  دایرکتوری جاری را به دایرکتوری نوشته شده تغییر میدهد.

دستور # e:     برای جابجایی بین دو فایل باز شده.

دستور n:         اگر چند فایل را با vi باز کرده اید با هربار زدن n: به فایل بعدی هدایت میشوید.

دستور p:          اگر چند فایل را با vi باز کرده اید با هربار زدن p: به فایل قبلی هدایت میشوید.

دستور N:           همان کار دستور p: را انجام میدهد.

دستور r:           اگر بعد از نوشتن این دستور نام فایل دیگری را که با vi باز کرده اید را بنویسید محتویات آن فایل را بعد از مکان نما درج میکند.

دستور nr:          اگر بعد از این دستور نام فایلی را بدهید آن فایل را خوانده و بعد از خط n ام در فایل درج میکند.

دستورات تغییر

دستور cc     محتویات خط جاری را پاک کرده و شما را در مد درج قرار میدهد.

دستور r       کاراکتر زیر مکان نما را با کاراکتر وارد شده بعد از دستور r جایگزین میکند و شما را در مد دستوری قرار میدهد. یعنی ابتدا دستور r را در مد دستوری میزنید سپس کاراکتر مورد نظر را وارد میکنید.

دستور R       با زدن این دستور و کاراکتر مورد نظر بعد از آن، میتوانید از کاراکتر زیر مکان نما شروع کرده و هر کاراکتری را که بخواهید با کاراکتر وارد شده جایگزین نمایید.  برای توقف عمل جایگذاری باید کلید ESC را فشار دهید.

دستور S        خط جاری را پاک کرده و با متن تایپ شده جایگزین میکند سپس شما را در مد درج قرا میدهد.

دستورات جستجوی کلمه و کاراکتر

در vi دو نوع جستجو داریم. جستجوی رشته و کاراکتر. برای جستجوی رشته از دو دستور / و ? استفاده میشود. هنگامی که دستورات فوق را تایپ میکنید در پایین صفحه ظاهر میشوند و در ادامه باید رشته مورد نظر را وارد نمایید. تفاوت دو دستور فوق در جهت جستجو هست. دستور / جستجو را از محل مکان نما رو به جلو یا بطرف پایین فایل انجام میدهد. و دستور  ? رو به عقب یا بالای فایل جستجو میکند.

دستورات n و N جستجوهای قبلی را تکرار میکنند. فرض کنید با دستور / کلمه ای را جستجو کرده اید. بعد از اولین نتیجه هر ب کلید n را قشار دهید جستجو را در جهت جستجوی دستور / ادامه خواهد داد و اگر دستور N را وارد نمایید جستجو را در خلاف جهت جستجوی دستور / ادامه خواهد داد.

در حالت کلی کلید n جستجو را همجهت دستور جستجوی وارد شده و دستور N خلاف جهت دستور جستجوی ماقبل خود ادامه خواهند داد.

برخی کاراکترها مفهوم خاصی هنگام استفاده در دستورات جستجو دارند. و بعد از یک نوشته میشوند و بعنوان بخشی از عبارت مورد جستجو تلقی میشوند.

کاراکتر ^   جستجو را در ابتدای خط انجام دهد. این کاراکتر باید قبل از عبارت مورد جستجو قرار گیرد.

کاراکتر .    اگر عبارتی را بعد کاراکتر . بنویسید هر کلمه ای که دارای آن عبارت باشد را  برای شما نمایش خواهد داد.

کاراکتر *   بعد از دستور جستجو عبارت مورد جستجو را نوشته و سپس کاراکتر * را بنویسید هر کلمه ای که حداقل یک کاراکتر از عبارت نوشته شده قبل از * را داشته باشد بعنوان نتیجه جستجو ارائه خواهد داد.

کاراکتر $    به جستجوی عبارت نوشته شده در انتهای خط میپردازد. این کاراکتر را در انتهای عبارت مورد جستجو مینویسند.

دستورات set

با این دستورات میتوانید ظاهر صفحه vi را تغییر بدهید. برای استفاده از این دستور باید در مد دستوری بوده و بعد از تایپ دستور set: یکی از آپشن های زیر را بنویسید:

nu    در سمت چپ در ابتدای هر خط شماره خط آن را مینویسد.

ic   هنگام جستجو به بزرگی یا کوچک بودن حروف اهمیتی نمیدهد.

ro فایل را تبدیل به فایل فقط خواندنی میکند.

term نوع ترمینال را چاپ میکند.

bf کاراکترهای کنترلی را از ورودی نادیده میگیرد.

 

اجرای دستورات لینوکس در داخل vi

ویرایشگر vi دارای این قابلیت است که بتوانید از داخل آن دستورات لینوکس را اجرا نمایید. برای این کار باید در مد دستوری عبارت!: را نوشته و سپس دستور مورد نظر را بنویسید.

برای مثال وقتی میخواهید فایل را با نام مورد نظر خود ذخیره نمایید با زدن دستور ls بعد از عبارت !: میتوانید که آیا فایلی با نام مورد نظر موجود هست یا خیر. نتیجه دستور ls در صفحه به شما نمایش داده خواهد شد. برای خارج شدن از نتیجه دستور زده شده و ورود به vi میتوانید کلیدی دلخواه از کیبورد را فشار دهید.  و یا باید کلید خروج برای دستور وارد شده را بزنید. مثلا برای خروج از دستور top باید کلید q را فشار دهید با فشار دادن کلید های دیگر قادر به خروج نخواهید بود.

جایگذاری متن

از دستور /s:  برای جایگزاری میتوان استفاده کرد . نحوه کاربرد این دستور به شکل زیر است.

ویرایشگر vi در لینوکس

ویرایشگر vi در لینوکس

در این دستور بجای old_word کلمه ای را بنویسید که میخواهید با کلمه new_word جایگزین شود. و new_word کلمه جدیدی هست که میخواهید جایگزین کنید. کاراکتر g هم باعث میشود در خطی که مکان نما روی آن قرار دارد هر جا تطابقی دید جایگزاری را انجام دهد.

 نکات مهم

برای اینکه هنگام کار با ویرایشگر vi دچار مشکل نشوید به نکات زیر توجه فرمایید:

برای کار کردن با دستورات باید در مد دستوری باشید. برای اینکه مطمعن باشید در مد دستوری هستید دو بار کلید ESC را فشار دهید.

هنگام کار با دستورات باید به بزرگ و کوچک بودن حروف باید دقت کنید.

برای وارد کردن متن در فایل باید در مد درج باشید.

اشتراک گذاری

maryam

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
تمام حقوق برای آذرآنلاین محفوظ می باشد.
enamad